Gisteren ben ik op het Congres Medische Technologie: “veilig van ontwerp tot toepassing” van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) geweest.  Een prima georganiseerd congres met interessante workshops en interessante voordrachten van de sprekers. Na de opening door Prof.dr.G.van der Wal, Inspecteur-generaal voor de Gezondheidszorg was het de beurt aan Dr. A. Klink, onze Minister van VWS. Waar het gaat om verantwoordelijkheden voor het beheersen van risico’s voor het toepassen van medische technolgie zijn de Raden van Bestuur van de ziekenhuizen verantwoordelijk te houden. De verpleegkundigen en artsen die medische technologie (waaronder o.a. medische hulpmiddelen, apparatuur) toepassen, moeten in staat worden gesteld deze technolgie veilig toe te passen. Het telkens vooraf (dus voor aanschaf al) analyseren van de risico’s, welke samenhangen met het toepassen van medische technologie zal gemeengoed moeten worden. Om te komen tot een betere patientveiligheid zullen niet alleen de zorginstellingen, aangemoedigd door hun bestuurders, maar ook de industrie een bijdrage moeten leveren, samenwerken en leren over veilig gebruik van die medische technologie. Met Permanente-educatie.nl zijn wij al een heel eind gekomen met het creeeren van een draagvlak voor zo,n samenwerking. Ik ben alleen van mening dat zonder wettelijke prikkel er nog teeds teveel ointsnappingsroutes zijn, waardoor de echte praktische opolssingen achterwege (kunnen( blijven. Ik denk bijvoorbeeld aan het verplcjht stellen van een uitgebreide scholing geurende de levenscyclus van medische technologie (inkopers denken toch ook in termen van Totall Cost of Ownership?)  waar dit meegeleverde (continue) educatieprogramma  praktische handvatten biedt in de plannen van aanpak. In een goed geimplementeerd veiligheidsmanagementsysteem signaleert men de risico’s en bedenkt men de mogelijk oplossingen maar ontbreekt het veelal aan aangeleverde faciliteiten. Met meegeleverde (continue) educatieprogramma  faciliteert de fabrikant/leverancier haar klant (de zorginstelling)  en helpt zo ook de verpleegkundigen een meer veilige zorg bij de patienten mogelijk te maken.

De volgende spreker Prof.dr.mr.dr.B.de Mol, cardiochirurg AMC en veiligheidsdeskundige TU Eindhoven, benadrukte het belang van (voldoende) oefenen met medische technologie, de herhaalde instructie. Hij ‘prikkelde’ de zaal met zijn opmerking over ‘versnippering’; het gevaar dat vele ziekenhuizen op zichzelf maar ook vooral voor zichzelf oplossingen bedenken. Ook trok hij deze lijn door wat betreft e-learning; hij vraagt zich af welke bijdrage deze vorm van educatie kan leveren zonder te denken aan een variant als ‘patienten-educatie’. Het moderne oefenen biedt kansen maar dergelijk onderwijs zou niet vrijblijvend moeten zijn en dus bijvoorbeeld certificeerbaar.   

Gedurende de ochtend volgde ik de workshop “Opleiding/vaardigheidscertificering (het snijbewijs). Na de voordrachten volgde er een discussie waarbij Medtronic International Trading als fabrikant mij positief opviel met haar verhaal over recall en PostMarketing Surveillance. Deze fabrikant kijkt zeer kritisch naar ‘de koper’ en onderscheid daarin de rol van ‘de gebruikers’ (zijn ze voldoende getraind?) alvorens de medische technologie uit te leveren.  Naast simulatie, peer-to-peer, product support werd de website met product(toepassings)informatie als mogelijkheid genoemd, gebruikers te trainen in veilig en indicatief juist gebruik. Er werd getwijfeld aan ‘de website met informatie’  terwijl het om kennis of educatie moet gaan (wil je mensen iets leren). Kennisoverdracht via een e-learningplatform kan naar mijn mening wel degelijk een bijdrage kan leveren aan het veilig toepassen van medische technolgie en apparatuur. De roep om een training op product én procedure wordt in ieder geval steeds luider.

Na een lekkere lunch nam ik deel aan de  de workshop over Infuuspompen. Ir. C.J.P.M. Teirlinck, TNO Preventie en Zorg en Dr.ir. S.R. Vaartjes, Medisch Spectrum Twente  NVKF Commissie Kwaliteit  gaven tekst en uitleg over wat infuustechnologie omvat én welke gevolgen deze technologie voor de o.a. de patient meet zich mee kan meebrengen.  Dr.ir. S.R. Vaartjes zoomde nog even in op de complexe situatie van multi-infusie. Met een interessante casus over hoe het gebruik van een infuuspomp in de thuiszorgsituatie voor een gevaarlijke situatie kon leiden mochten we in groepjes met elkaar nadenken over een deelproces (keuze vanaf de aanschaf tot ingebruikname van infuusapparatuur). Wij kozen de aanschaf en merkte al snel dat het belangrijk is te weten hoe je als gebruiker van een infuuspomp invloed kunt uitoefenen op bijvoorbeeld de materiaal adviescommissie, de inkoper, welk systeem wordt aangeschaft. Niet alleen de prijs en specificaties van de infuuspomp maar ook de ervaringen van gebruikers tijdens een proefplaating zouden hierin altijd moeten worden meegenomen. In de praktijk van thuiszorgen blijkt dat er ook nu gekozen wordt voor liefst 1 merk infuuspomp om zo een instructieprobleem te voorkomen. Ik zie liever de instructie vanuit de fabrikant/leverancier van infuuspompen aangepakt worden. Het maakt dan namelijk niet meer uit waar (via e-learning distribueert men de educatie naar zowel intra,- als extramurale zorgverleners) en wie welk merk gebruikt (in het belang van zowel de patiënt en diens zorgverlener en instelling van ieder merk en type pomp één duidelijke instructie).  Zo,n instructieprogramma behoeft maar éénmaal te worden opgezet en kan de gehele levencyclus van bijvoorbeeld de infuuspomp mee, dus qua kosten, zeker afgezet tegenover het belang van de patientveiligheid, valt dat best wel mee.  De bijdrage van mw. drs. Josee J.M. Hansen. Hoofdinspecteur Geneesmiddelen en medische technologie, WHO-project Medische Technologie, legde de medische hulpmiddelen op haar eigen manier en aan de hand van indelingen (o.a. Eucomed) uit. Schrijnend is dat we de huidige situatie maar nauwelijk kunnen beheersen terwijl er steeds meer medische technologie (qua aantallen en diversiteiten) op de gezondheidszorg afkomt. Kan de gezondheidszorg dit aan of is beperking van het aantal merken en type een oplossing?  Raden van bestuur van de ziekenhuizen zullen in ieder geval ’de handschoen’ moeten willen oppakken, anders heeft het met elkaar praten en nadenken tijdens zo,n congres (om Prof.dr.mr.dr.B.de Mol maar eens te citeren) niet zo veel zin. 

 Na afloop werd de IGZ ZorgVeiligPrijs voor de eerste maal uitgereikt. Na een selectie van ideeen vanuit  Het Oogziekenhuis Rotterdam – Team Resource Management, St Antonius Ziekenhuis – Opleidingsprogramma Patiëntveiligheid en het Jeroen Bosch Ziekenhuis – APAD koos de jury voor het Team Resource Management van het Oogziekenhuis Rotterdam als winnaar van de IGZ ZorgVeiligPrijs van 2009. Deze prijs gaat de IGZ  jaarlijks uitreiken. 

Ik vond het een leuk en leerzaam congres al zou ik de volgende keer meer workshops willen bijwonen.